Yapay Zekâ ile Süpervizyon: Ne Yapabilir, Neyi Yapamaz?

"Yapay zekâ süpervizyon yapabilir mi?" sorusu son dönemde hem meslektaşlar hem süpervizyon alanlar arasında sık soruluyor. Kısa cevap: hayır, yapamaz. Süpervizyon, deneyimli bir meslektaşla kurulan, sorumluluk taşıyan ve mesleki gelişimi izleyen bir ilişkidir. Yapay zekâ ise bu ilişkinin çevresinde, özellikle hazırlık ve düşünme aşamalarında, destekleyici bir araç olabilir. Bu yazıda yapay zekânın süpervizyon sürecinde neye yarayabileceğini, nerede durması gerektiğini ve araç seçerken hangi soruları sormanız gerektiğini bulacaksınız. Bu yazı hukuki ya da meslek örgütü görüşü değildir.

Süpervizyon neden yerine geçilemez bir ilişkidir?

Süpervizyon yalnızca "vaka hakkında fikir almak" değildir. Süpervizör, süpervizyon alanın gelişimini zaman içinde izler, kör noktalarını fark eder, etik ve güvenlik konularında sorumluluk paylaşır ve gerektiğinde itiraz eder. Bunların hiçbiri tek seferlik bir metin üretiminden ibaret değildir. Ayrıntılı çerçeve için süpervizyon, intervizyon ve otovizyon farkı yazısına bakabilirsiniz.

Yapay zekâ bir ilişki kurmaz, sizi zaman içinde tanımaz, mesleki sorumluluk taşımaz ve gerçek bir danışanı görmemiştir. Bu yüzden onu "süpervizör" olarak konumlandıran her dil, hem yanıltıcıdır hem de mesleki açıdan riskli olabilir.

Yapay zekâ süpervizyon sürecinde neye yarayabilir?

Süpervizyonun yerine geçmeden, çevresindeki işlere destek olabilir:

• Hazırlık: Kimliksiz bir vaka özetini toparlamak, süpervizyondan beklediğiniz soruyu netleştirmek.
• Alternatif hipotezler: Takıldığınız yerde aklınıza gelmeyen başka açıklamalar görmek, sonra bunları kendi klinik muhakemenizle süzmek (bkz. zor vakada düşünmenin 6 yolu).
• Not düzeni: Süpervizyon sonrası aldığınız notları eylem maddelerine dönüştürmek.
• Kör nokta soruları: "Bu vakada neyi hiç sormadım?" tarzı sorularla düşünmeyi açmak.
• Pratik: Zor bir görüşme cümlesini önceden denemek.

Yapay zekâ neyi yapamaz?

Ayrıca üretken yapay zekâ araçları, ikna edici ama yanlış ya da dayanaksız içerik üretebilir. Çıktıyı doğrulanmış bilgi gibi değil, düşünmeye başlangıç noktası olarak okumak gerekir.

Etik ve gizlilik sınırları

Süpervizyonda vaka konuşmak zaten gizlilik açısından özen isteyen bir iştir. Yapay zekâ araçlarına vaka yazarken bu özen daha da artar. Temel ilkeler:

• Danışanı tanıtabilecek hiçbir bilgiyi yazmayın. Ayrıntılı yöntem için yapay zekâ ile vaka anlatırken anonimleştirme rehberine bakın.
• Aracın veriyi nasıl sakladığını ve kullandığını bilmiyorsanız en az bilgiyle çalışın.
• Kurumunuzun, süpervizörünüzün ve meslek örgütünüzün yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallarını öğrenin.
• Süpervizöre, yapay zekâ ile hazırlandığınız konusunda açık olmayı düşünün.

Bir yapay zekâ aracı seçerken sorulacak sorular

1. Araç kendini süpervizör ya da terapist yerine mi koyuyor, yoksa düşünme desteği olarak mı sunuyor?
2. Danışan kimlik bilgisi girmeden kullanılabiliyor mu?
3. Veri saklama ve kullanım koşulları açıkça yazılmış mı?
4. Çıktıyı otomatik olarak klinik kayda dönüştürüyor mu, yoksa son karar sizde mi?
5. "Kesinlikle güvenli" ya da "tam uyumlu" gibi kanıtlanamaz iddialar var mı?

Son soruya "evet" cevabı veren araçlara temkinli yaklaşmak makuldür.

PsikologApp nasıl konumlanıyor?

PsikologApp, süpervizyonun yerine geçmeyi hedeflemez. Vaka Danışmanı bir düşünce ortağı olarak tasarlanmıştır: alternatif hipotezler, farklı perspektifler ve görüşme soruları sunar, kararı sizde bırakır. Çıktıları otomatik olarak klinik kayıt, tanı ya da gözlem haline gelmez. Süpervizyona hazırlanırken kullanabileceğiniz ücretsiz süpervizyon hazırlık listesi de hesap açmadan tarayıcıda çalışır.

Sık sorulan sorular

Yapay zekâ süpervizyon yapabilir mi?

Hayır. Yapay zekâ süpervizörün ilişkisel, gelişimsel ve sorumluluk taşıyan rolünü üstlenemez. Hazırlık, düşünme ve not düzeni gibi çevresel işlerde destek olabilir.

Süpervizyona yapay zekâ ile hazırlanmak etik mi?

Kimlik bilgisi içermeyen, anonimleştirilmiş bir özetle ve kurumunuzun kurallarına uyarak yapılırsa birçok durumda makul bir yaklaşım olabilir. Gerekliliği ve sınırları mevzuata ve mesleki ilkelere göre değişir, hukuki gözden geçirme yaptırmanız gerekir.

Yapay zekâ çıktısına güvenebilir miyim?

Çıktıyı doğrulanmış bilgi değil, düşünmeye başlangıç noktası olarak okuyun. Yanlış ya da dayanaksız içerik üretebilir; klinik karar her zaman sizdedir.

Süpervizöre yapay zekâ kullandığımı söylemeli miyim?

Açık olmak çoğu zaman güveni güçlendirir. Süpervizörünüzün ve kurumunuzun beklentilerini önceden konuşmanız yararlı olur.

Kaynaklar ve ileri okuma

• Stade, E. C., Stirman, S. W., Ungar, L. H. ve ark. (2024). Large language models could change the future of behavioral healthcare: a proposal for responsible development and evaluation. npj Mental Health Research, 3(1). https://doi.org/10.1038/s44184-024-00056-z
• Falender, C. A. ve Shafranske, E. P. (2014). Clinical Supervision: The State of the Art. Journal of Clinical Psychology, 70(11), 1030-1041. https://doi.org/10.1002/jclp.22124
• (2015). Guidelines for clinical supervision in health service psychology. American Psychologist, 70(1), 33-46. https://doi.org/10.1037/a0038112
• American Psychological Association. (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. https://www.apa.org/ethics/code

Bu kaynaklar yazının konusuyla ilgili ileri okuma için verilmiştir. Yazıdaki her ifadenin tek kaynağı değildir, yazı bu yayınların ya da kurumların görüşü olarak sunulmamaktadır ve klinik karar yerine geçmez. Bağlantılı sitelerin içeriği zamanla değişebilir.

İlgili araç ve ürün

• Süpervizyon hazırlık listesi

İlgili yazılar

• Psikolojide Vaka Sunumu Nasıl Hazırlanır?
• Süpervizyon Eğitimi: Süpervizör Olmak
• Süpervizyon Formları: Hazırlık ve Kayıt
• Süpervizyon, İntervizyon ve Otovizyon Farkı
• Süpervizyon Raporu Örneği ve Bölümler
• Süpervizyona Götürülecek Soru Nasıl Yazılır?
• Terapide ChatGPT Kullanımı: Etik Çerçeve
• Psikolog İçin Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Tüm yazılar için blog dizinine göz atabilirsiniz.