Vaka Danışmanı: Formülasyon üzerine birlikte düşünün
Özel pratikte çalışırken bir vaka üzerine birlikte düşünebileceğiniz bir meslektaşa her zaman ulaşamayabilirsiniz. Vaka Danışmanı, anlattığınız durumu farklı kuramsal merceklerden ele alıp olası örüntüleri, eksik bilgileri ve düşünülebilecek soruları sizin için yapılandırır. Mesleki kararı sizin yerinize almaz.
Beta'ya Katıl 10 deneme kredisi tanımlanır, ödeme bilgisi gerekmez.
Ne yapar, ne yapmaz?
Nasıl çalışır?
- Durumu kimliksiz çerçeveleyin. Yalnızca klinik açıdan gerekli bağlamı yazın. Danışan adı ve doğrudan tanımlayıcı bilgi yazmayın.
- Olasılıkları inceleyin. Sistem kesin tanı yerine olası örüntüler, eksik bilgiler ve farklı çerçevelerden düşünülebilecek sorular sunar.
- Kararı kendinizde tutun. Çıktıyı mesleki değerlendirmenin girdisi olarak kullanın. Takip soruları sorarak derinleşebilirsiniz.
Hangi mercekler kullanılır?
- Bilişsel ve şema: düşünce, duygu, davranış ve sürdürme döngüleri (BDT) ile erken şemalar.
- Psikodinamik: savunmalar, tekrarlayan ilişki örüntüleri ve içsel çatışmalar, sınanabilir hipotez olarak.
- Sistemik ve bağlanma: belirtinin aile, çift ve iş sistemi içindeki işlevi, roller, sınırlar ve erken bağlanma örüntüleri.
- Anlam: varoluşçu terapi ve logoterapi ekseninde değer, seçim ve sorumluluk gerilimleri.
- ACT: kaçınma, düşüncelerle kaynaşma ve değerlerle eylem arasındaki boşluk (psikolojik esneklik).
- Travma bilgili yaklaşım: travmanın olası rolü, güvenlik ve stabilizasyon önceliği; ayrıntılı travma anlatısı istemeden ve kesin tanı koymadan.
Bunlara ek olarak biyopsikososyal bağlam (uyku, ilaç, madde ve tıbbi etkenler, gerektiğinde tıbbi değerlendirme hatırlatması) ve tamamlayıcı bir evrimsel işlev perspektifi akılda tutulur. PsikologApp vakaya özgü beyin ya da hormon mekanizması iddiası kurmaz. Profil sayfasından çalıştığınız yaklaşımı (ör. EMDR, ACT, kısa süreli terapi) seçerseniz yanıtlar önce o çerçeveyi öne alır.
Bu mercekler tek bir doğru yanıt vermek için değil, aynı vakayı birden fazla açıdan düşünmenize yardım etmek içindir. Formülasyon yaklaşımlarını tanımak için şu rehberlere bakabilirsiniz: vaka formülasyonu nedir, 5P modeliyle örnek, şema terapisi formülasyonu ve bilişsel kavramsallaştırma diyagramı.
Kurgusal örnek
Kurgusal ve kimliksiz örnek (gerçek bir danışana ait değildir):
Siz yazarsınız: "Yetişkin danışan, eleştirildiğini düşündüğü anlarda yoğun biçimde geri çekiliyor. Sonrasında temas kurmakta zorlanıyor."
Vaka Danışmanı düşünmek için iki olasılık sunar: geri çekilme, eleştirilme tehdidine karşı koruyucu bir strateji olabilir. Aynı zamanda ilişki içinde görünür olmaktan kaçınma döngüsü de olabilir. Olası örüntüler arasında tehdit algısı, geri çekilme döngüsü, bağlanma ve şema temaları sayılır. Bunlar kesin tanı değildir.
Netleştirici sorular: Geri çekilme ne zamandır sürüyor? Tetikleyici bağlam, işlevsellik ve koruyucu etkenler neler olabilir?
Gerçek çıktıdan örnek
Aşağıdaki, kurgusal bir vakanın gerçek ürün çıktısından kısaltılmış bir bölümdür (12 Ekim 2026). Yanıtlar her çalıştırmada farklılık gösterebilir.
Kurgusal vaka (özet): Otuzlu yaşların başında, kurumsal bir işte çalışan yetişkin. Toplantılarda fikri olduğu hâlde konuşamıyor, söz almayı düşündüğünde çarpıntı ve "saçma bulunacağım" düşüncesi yaşıyor. Çocukluğunda hatalara sert tepki verildiğini, başarıda ise fazla dikkat çekmemesi gerektiği mesajını aldığını anlatıyor. Yeni terfiyle sorumluluk arttı, uykusu bölünüyor. Kendine zarar verme düşüncesi bildirmiyor.
Formülasyondan: "Çocuklukta hataya aşırı sert tepki, başarıya ise 'fazla dikkat çekme' mesajı alınmış; yani hem başarısızlık hem başarı cezalandırılmış gibi görünüyor."
Belirsiz kalan noktalar: "Ailenin tepkisi kimden, nasıl geliyordu (anne mi baba mı, ne şekilde)? [...] Terfi kendi isteğiyle mi geldi yoksa dayatılmış mı?"
Olası örüntüler (farklı mercekler yan yana):
- BDT merceği: "Söz alma öncesi felaketleştirme ('saçma bulunacağım') ve ardından kaçınma davranışı (sessiz kalma) kaygıyı kısa vadede azaltıp uzun vadede pekiştiriyor olabilir, klasik kaçınma döngüsü."
- Psikodinamik merceği: "Hata karşısında sert ebeveyn tepkisi, muhtemelen sert bir içsel eleştirmen (süperego) biçiminde içselleşmiş olabilir. [...] Bu kesin bir yorum değil, danışanla sınanması gereken bir olasılık."
- Sistemik ve bağlanma merceği: "Aile sisteminde 'fazla dikkat çekmeme' mesajı, belki de ailenin kendi güvenlik ya da uyum ihtiyacından kaynaklanan bir kural olabilir. [...] Türkiye bağlamında bu bazen 'el âlem ne der' kaygısıyla da örtüşür."
- Varoluşçu merceği: "Özgünlük ile güvenlik arasındaki gerilim, söz alma anında somutlaşıyor olabilir."
Tamamlayıcı (biyopsikososyal) not: "Uyku bölünmesi ayrıca biyolojik olarak değerlendirilmeye değer, kaygı artışının bir sonucu mu yoksa bağımsız bir uyku sorunu mu olduğunu ayırt etmek faydalı olabilir."
Olası müdahale yönleri (ilk üçü): bilişsel yeniden yapılandırma, kademeli davranışsal deneyler, şema çalışması.
Yanıtın kapanışı: "Bunların hepsi birlikte düşünmek için seçenekler, nihai formülasyon ve müdahale kararı elbette size ait."
Ne kadar kredi tüketir?
Fiyat örneği: kurgusal bir vakada yapılan tek bir ölçümde ana vaka değerlendirmesi yaklaşık 3 kredi, bir takip sorusu yaklaşık 3 kredi tüketti. Yani 10 deneme kredisi yaklaşık üç vaka değerlendirmesine yeter. Gerçek tüketim metin uzunluğuna göre değişir. Paket fiyatları için kredi paketleri bölümüne bakabilirsiniz.
Gizlilik ve sınırlar
- Danışan adı ve doğrudan tanımlayıcı bilgi istenmez ve girilmemelidir. Kimliksiz vaka anlatıları bile hassas bilgi içerebilir.
- Vaka metni risk göstergeleri açısından ayrıca taranır. Bu bir yardımcı katmandır ve klinik değerlendirmenin yerini tutmaz.
- Yanıtlar Anthropic'in Claude API servisiyle üretilir. Aktarım, saklama ve silme ayrıntıları Aydınlatma Metni'nde yer alır.
- Yapay zekâ çıktıları taslak ve düşünme önerisidir. Karar sizde kalır.
Anonimleştirme için ayrıca yapay zekâ ile vaka anlatırken anonimleştirme ve genel çerçeve için psikologlar için yapay zekâ yazılarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Vaka Danışmanı tanı koyar mı?
Hayır. Kesin tanı yerine olası örüntüler, eksik bilgiler ve farklı kuramsal çerçevelerden düşünülebilecek sorular sunar. Klinik karar ve risk değerlendirmesi her zaman sizdedir.
Danışanın adını yazmalı mıyım?
Hayır. Danışan adı ve doğrudan tanımlayıcı bilgi girilmemelidir. Vakayı kimliksiz ve yalnızca klinik açıdan gerekli bağlamla anlatın.
Verilerim nerede işlenir?
Yanıtlar Anthropic'in Claude API servisiyle üretilir. Aktarım, saklama ve silme ayrıntıları Aydınlatma Metni'nde açıklanır.
Nasıl ücretlendirilir?
Abonelik yoktur. Kredi paketleri vardır ve yeni hesaplara ödeme gerektirmeyen 10 deneme kredisi tanımlanır. Fiyat örneği: kurgusal bir vakada yapılan tek bir ölçümde ana vaka değerlendirmesi yaklaşık 3 kredi, bir takip sorusu yaklaşık 3 kredi tüketti. Yani 10 deneme kredisi yaklaşık üç vaka değerlendirmesine yeter. Gerçek tüketim metin uzunluğuna göre değişir.
Danışanlar çalışma alanından farkı nedir?
Vaka Danışmanı bir vaka üzerine düşünmek içindir ve kendiliğinden klinik kayıt oluşturmaz. Danışanlar alanı takma adlı bir çalışma alanıdır ve taslaklar sizin onayınız olmadan resmî kayıt olmaz.
Beta'ya Katıl Kredi paketlerini gör
PsikologApp mesleki muhakemeyi destekler; tanı, tedavi, kriz değerlendirmesi veya insan süpervizyonunun yerine geçmez. Klinik karar ve risk değerlendirmesi her zaman sizdedir. Danışan adı ve doğrudan tanımlayıcı bilgi girmeyin.